Oplossingsgericht coachen

Coachen binnen onderwijs oplossingsgericht benaderen

Oplossingsgericht coachen gaat, zoals het woord al een beetje zegt, uit van het werken vanuit de oplossing, niet vanuit het probleem. Veel coaches doen dit anders, zij werken namelijk vanuit een probleem oplossende invalshoek. Tussen beide methoden is er een groot verschil van vraagstelling. Probleem oplossend coachen gaat uit van de vraagstelling 'wat is het probleem' terwijl oplossingsgericht coachen uitgaat van de vraagstelling 'wat kan anders'.

Coachen op een oplossingsgerichte manier heeft een paar basisregels waar aan vastgehouden wordt, namelijk:

1. Als iets niet werkt, stop er dan mee.
2. Als iets niet werkt stop er dan mee en doe iets anders.
3. Als iets wel werkt, doe er méér van.
4. Als iets werkt, leer het (van) een ander.

Deze basisregels geven het beste weer waar oplossingsgerichte coaching in principe om draait. Oplossingsgerichte coaching werkt vanuit de zienswijze dat er geen verband bestaat tussen probleem en oplossing. Er zijn altijd bevredigende oplossingen mogelijk, zonder u gelijk blind te staren op het probleem zelf en een daaraan gerelateerde en toegeschreven oplossing.

Wat het coachen ook verschillend maakt ten aanzien van probleem oplossend coachen is het feit dat de rol van 'expert' wordt omgedraaid. Maar al te vaak treedt een coach op als expert die de cliënt tussen neus en lippen door vertelt of een advies geeft hoe een oplossing volgens hem of haar het beste bereikt kan worden. Bij oplossingsgerichte coaching is de cliënt juist de expert, en treedt de coach vooral op als begeleider. Doelen worden bepaald vanuit wat de cliënt zelf aankan en er wordt naar een oplossing gewerkt die bij de cliënt persoonlijk het beste past.

Ook binnen coachen in het onderwijs is het coachen op een oplossingsgerichte manier een goede methode om toe te passen. Of het nu leerkrachten, leerlingen of andere medewerkers binnen een onderwijsinstelling betreft. Niet alleen in een coachingsessie, maar ook als een soort van pijler door de hele organisatie heen. Als bijvoorbeeld leerlingen hun eigen expert kunnen zijn, weet u in ieder geval zeker dat de oplossing zoveel mogelijk op maat gesneden kan worden. Maar ook elders in de organisatie is het switchen van de rol van expert wellicht een goed idee om goede op maat gemaakte oplossingen te realiseren.

Coaches die met coachen in het onderwijs van doen hebben spelen dus een rol die veel meer leunt op het begeleiden van personen dan op het adviseren ervan. Ook wat betreft het signaleren van nieuwe mogelijkheden om naar een oplossing te zoeken heeft de cliënt zelf veel inbreng. Toch hebben veel coaches wel degelijk een stappenplan om de coaching in goede banen te leiden. Maar wat houdt een dergelijk stappenplan precies in?

Bij oplossingsgerichte coaching wordt vaak een schema gehanteerd met acht punten in een meestal vaste volgorde. Meestal, omdat het soms ook handiger of gewoon nodig kan zijn om van het schema af te wijken. Zo'n schema wat coaches kunnen volgen kan er als volgt uitzien:

1. Contact leggen
2. Context verhelderen en problemen onderkennen
3. Doelen omschrijven
4. Resources of aanknopingspunten ontdekken
5. Het identificeren en analyseren van positieve uitzonderingen
6. Complimenteren
7. Schalen
8. Toekomstgerichtheid

De punten in dit schema zorgen voor een goede relatie met de cliënt, en werken naar een passende oplossing toe.

Coachen naar een oplossing op een zelfstandige manier

Doordat coaches naar eigen inzicht de hierboven genoemde acht stappen kunnen toepassen geeft het schema veel 'bewegingsvrijheid' aan zowel coaches en cliënten. Bijkomend voordeel is dat coaches niet de rol van adviseur op zich nemen, waardoor een cliënt, of dit nu een leerling of een leidinggevende is, veel meer zijn of haar eigen ideeën op de voorgrond durft te plaatsen. Ook de vrijheid om buiten de gebaande paden naar een oplossing te zoeken geeft veel meer bewegingsvrijheid dan een probleem oplossende benadering zal kunnen doen.

U kunt zich nu kritisch afvragen of een coachingmethode als probleem oplossend coachen of resultaat gericht coachen dan opeens helemaal geen waarde meer hebben als deze methoden worden vergeleken met de hierboven besproken coachmethode en het daaraan verwante schema. Dit is natuurlijk niet waar, iedere methode heeft zijn plus en minpunten en het hangt ook van het karakter van een cliënt zelf af of de ene dan wel de andere methode het beste werkt. Het hangt ook van de aard van het probleem af welke methode het best te gebruiken is. Er zijn namelijk ook veel situaties waar het gebruik van bijvoorbeeld resultaatgericht coachen te preferen is boven oplossingsgerichte coaching.

Nemen we echter in ogenschouw dat de lijnen binnen het bovengenoemde acht punten schema voor verandering vatbaar zijn en de ruimte geven voor flink meer zelfstandigheid van zowel de coach als de cliënt, dan geeft deze zelfstandigheid wel veel meer mogelijkheden voor een coach om bij zijn cliënt alles boven tafel te krijgen. Ook geeft het de cliënt het prettige gevoel niet in een bepaalde hoek geplaatst te worden, waardoor hij of zij beter een verhaal of een probleem onder woorden kan brengen. Ook het feit dat de grondbeginselen zo eenvoudig zijn, dat zij feitelijk overal toegepast kunnen worden maken van oplossingsgericht coachen een prettige en goedwerkende coachingmethode.

Cursus Life Coach Schriftelijke beroeps cursus van de Nederlandse Handels Academie (NHA). € 499,- per persoon.

Professioneel Coachen Schriftelijke LOI cursus voor managers. € 920,- per persoon.

De Manager Als Coach. Schriftelijke cursus en praktijktraining in samenwerking met het International Management Forum (IMF). € 1795,- + 19% BTW per persoon.

Coachend Leidinggeven. LOI audio thuisstudie. € 55,- per persoon.

---

Coachen in het onderwijs startpagina De startpagina van deze website met daarop een selectie van recente artikelen.

Onderwijs Boeken Een selectie actuele boeken over en voor onderwijs (professionals).

Onderwijs Boeken Een selectie actuele boeken over en voor onderwijs (professionals).

Coaching in het onderwijs index Een overzicht van alle (eerdere) artikelen op deze site.